Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat“82 yaşındayım. Ben bu yaşta böyle bir ödülü almaktan memnunum. Beni bu ödülle onurlandıranlara
teşekkür ederim. Bugünü benimle paylaşan dostlarıma da
sağolsun derim. Biliyorum bir takım düşünceleri her zaman
söylemek bıktırıcıdır. Yinede her fırsat oldukça söylediğim,
yazdığım düşünceleri tekrarlayacağım. Biz cumhuriyet çağının
sanatçıları, romancılar, şairler, ressamlar önce kendi
kültürümüzü dilimize dönmeyi öğrendik. Tercüme
bürosunun çevirdiği dünya klasikleriyle yetiştik.
KÖY ENSTİTÜLERİ DÜNYADA İLK
Halkevlerinin, Köy Enstitüleri’nin kuruluşları bize
yardım etti. Köy Enstitüleri ki gelecekte dünyamızı gerçek
insanlığa kavuşturacak bir eğitim düzenidir. Şimdi bugünkü
yer yüzünün eğitim düzeni düzen değil. Böyle bir pedogoji
olmaması gerekli dünyada. Sonra barış da olmaz bugünkü
eğitimle. Mesela Hiroşima’ya bombayı atanların hepsi,
bunu imzalayan Amerikan devlet başkanı, onu aşağı atan
milyonlarca adamı öldürecek diye düşünen insan da bu
okullardan gelmiştir. Ben bunları dünyanın bütün
gazetelerine aşağı yukarı yazdım. Bu sistemle insanoğlu
insanoğlu olamaz diye… Onun için Köy Enstitüleri büyük
başlangıçtı, dünyadaki en iyi başlangıçlardan biridir. Bugün
Türk romanı, şiiri, resmi artık dünyada yüzümüzü güldürecek
duruma gelmiştir. Batı’da gizem ve düş gücünün çok olduğunu,
yerlerini akıla ve gerçekçiliğe bıraktıklarını söyleyenler var.
Buna inanmak zor.
BUGÜN DE SONSUZ DÜŞLER KURUYORUM
Benim maceralarım insanın gizemini vermek içindi. Düş gücüne
gelince, bugün de sonsuz düşler kuruyorum. Düş gücünü yitiren
insanın hiçbir umudu kalmaz. Umut, düş gücünün yarattığı ve
insanoğlunun sahip olduğu en büyük değerlerden biridir.
AVRUPALILARI SUÇLUYORUM
Geçirdiğimiz 20. yüzyıl, belki de insanlığın en acılı yüzyılıydı.
Milyonlarca insan, çoğunluğu da genç, bu yüzyılda öldürüldü.
20. yüzyılda çıkan üç savaşın adı da dünya savaşıydı ve bu
savaşı Avrupalılar çıkardı. Suçluyor musun? Elbette
suçlayacağım, herkesin suçlaması lazım. Avrupa uygarlığın
memleketleri olacak ama bu Avrupa üç defa şey yaptı. En
korkuncu da üçüncü savaş, soğuk savaş… Korkunçtu, insanı
yozlaştırdı, sanatı yozlaştırdı topluluk insanları yetişmedi.
19. yüzyıldan kalanlar büyük insan oldu. Tolstoy mesela 19.
yüzyılın insanıydı ve biz onun değerini hala bilmiyoruz.
Büyük yazarların değerini bilecek durumda değiliz.
SAVAŞ VİCDANIMIZI ÇÜRÜTÜR
Her savaş, -adı ne olursa olsun- bir yıkım, bir ölümdür.
İnsanlığımızı ve vicdanımızı çürütür. Hastalıklar, ölümler,
çocuk ölümleri daha birçok acı… Bugün milyonlarca insan
açlıktan, bakımsızlıktan ölüyor. İnsanların yoksulluğu devam
edemeyecek böyle, ya insanlık yok olacak ya bu sistem devam
edemeyecek. Ne halt ederlerse yapsınlar. Bugün için konuşmuyorum,
bugün çok kötü şeyler yaşıyor insanlık bundan sonra kesinlikle
yine yaşanacak. Bir gün bir Türk yazar da bunu söyledi diyecekler.
EDEBİYAT DEĞİL NAMUSUM UMRUMDA
Edebiyatım umrumda değil, namusum umrumda. Bugün insanlar hafızalarımızın alamayacağı kadar değiştiler, başka türlü bir insan
oldular. Bile bile kendilerini öldürüyorlar. Bugün dünyamız
tükeniyor. Bir çok hayvanın, birçok ağacın, birçok böceğin ve
birçok kuşun soyu tükendi. Bu bir felakettir, insanın yaşamasını
insanın geleceğini söyleyen bir şeydir. Yazık olur bu dünyaya
insanların sonu gelirse. Gelmemeli ve insanoğlu bir gün
bütünlüğüyle bunu anlayacaktır.
SAVAŞIN KÜÇÜĞÜ OLMAZ
Bugün küreselleşme süreci hızla tek bir dünyaya doğru yönlendiriyor
bizi. Küreselleşme rüzgarının önüne katılanlar her dili her kültürü yıpratıyor. Bugün dünyada ülkemizle savaşın getirdiği korkudan ve
utançtan bezmiştir. Bugün dünya da ülkemiz de barışa susamıştır.
Tekrar ediyorum, Türkiye en çok barışa susayan ülkelerden biridir.
‘Küçük savaş’ diyorlar, savaşın küçüğü olmaz. Bir insanın bile bir
insanı öldürmesi savaştır.
TEK KÜLTÜRLÜ DÜNYA CEHENNEMDEN BETERDİR
Ne büyük mutluluktur ki dünyamız hala on binlerce çiçekli bir
kültür bahçesidir. Her kültürün bir rengi bir kokusu vardır.
Dünyamızın bir çiçeğinin koparılması dünyamızdan bir rengin
bir kokunun yok olmasıdır. Bu insanlığı insanlıktan çıkartan bir
durumdur. Her kültürlü bir dünyada insanlığın halini bir göz önüne getirelim. Tek çiçeğe kalmış, tek renge, tek konuya kalmış bir insanlık
ve tek dile kalmış bir dünya hapı yutmuştur, cehennemden daha
beterdir. Eşek gibi bugünkü dünyanın arkasından gitsinler. Rezil
olacaklar, çocukları, torunları tarihler bunları rezil edecekler.
Adam gibi durmasınlar öyle.
DÜNYA YALNIZCA DEMOKRASİYLE DEĞİŞİR
Böyle olacağına doğal bir yoldan dünyayı düzeltmenin yolunu
seçsek olmaz mı? Doğal yol, yalnız ve yalnız bir demokrasiden
geçer. Demokrasi de değişkendir. İnsan hakları bildirildiğine göre
birbirine durmadan haklar ekleniyor ve eklemeler bile şimdiden
yetmiyor. Demokrasi gittikçe değişiyor, genişliyor. Demokrasilerde
her şey gittikçe de saydamlaşacak, yeni anlamlar kazanacak.
İYİ DEDİĞİMİZ KÜLTÜR AKDENİZ KÜLTÜRÜDÜR
Anadolu coğrafyası çok kültürlü bir toprak olduğundan dolayı dünya kültürüne kaynaklık etmiştir. Bu çok ilginçtir, bugün dünyada
yaşadığımız, iyi dediğimiz kültür Akdeniz kültürüdür. Çünkü Akdeniz yüzlerce değil binlerce kültürün kaynaştığı bir yerdir. Bizim Türk
insanları geldiler Akdeniz’i geçemeyince burada kaldılar. Şimdi
dünyada Akdeniz’in etrafında dolandı kaldı, yeni kültürler getirdi
ve bugünkü uygarlık ortaya çıktı. Anadolu’nun zengin kültür birikimine sırtımızı dayayınca yeni dünya kültürüne katkımız olacak.
HİÇBİR ZAMAN KARAMSAR OLMADIM
Anadolu da yaşayan her halk kendi dilini kullanacak, kendi ana dilinden eğitim görecek, kitaplar yazacak, filmler çekecek. Biz çok kültürlü toprak olduğumuzun farkına varacağız. Çıkarımızın yasakla değil özgürlükle olduğunun bilincine varacağız. Ben hiç bir zaman karamsar olmadım, beni okuyanlarda karamsar olmasınlar. Okuyucularıma çok söyledim bunu, benim kitaplarımı okuyanlar barışçı olsunlar yoksa zahmet etmesinler.
SEVGİ İÇİN YAZIYORUM
Ben onun için yazıyorum, sevgi için, dostluk için, savaşa düşmanlık için yazıyorum. İyi şeyler için yazıyorum yoksa gerisi ne olacak yani. Her şey ölümlüdür. En büyük yazarların eserleri bile ölümlüdür. İnsanın içindeki vicdan ölümlü değildir, içindeki sevgi ölümlü değildir. Kötülük her zaman kötülüktür ve ölüme mahkumdur. Sevgi her zaman sevgidir ve sonuna
kadar yaşar, kıyamete kadar bile yaşayan sevgiler olur. Teşekkür
ediyorum. Hasta olmasaydım görürdünüz ne kadar çok konuşurdum.”
